docid 46C5664430AFCE75C12582B80032DB22
Kunstkrant - De informatiekrant voor beelden kunst in Nederland

Dé informatiekrant voor beeldende kunst in Nederland...

Verkrijgbaar bij galerieën, musea en kunstinstellingen in heel Nederland
language :
English English
Nederlands vertaal naar engels
Deutsch Deutsch


kunstnieuws

Centre Pompidou in Citroëngarage Brussel


Een cultureel baken moet het worden: het Citroëngebouw in Brussel. In samenwerking met Centre Pompidou in Parijs wordt de karakteristieke, voormalige garage een cultureel centrum met veel ruimte voor moderne kunst, onder meer afkomstig uit het Centre Pompidou. Volgend jaar begint de verbouwing. Tot die tijd zijn er in Kanal-Centre Pompidou tentoonstellingen met werk van onder anderen Jean Tinguely, Juan Gris en ook verschillende Brusselse kunstenaars.

Reconstructie verwoeste Syrische kleitabletten

In de mini-tenoonstelling Scannen voor Syrië toont het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden reconstructies van 3000 jaar oude Assyrische kleitabletten. De originelen zijn in Raqqa tijdens de recente burgeroorlog verloren gegaan. Leidse archeologen hadden tijdens eerder onderzoek, in 2010, van een aantal exemplaren een mal gemaakt. Hiermee zijn nu nieuwe prints geproduceerd, zodat de unieke informatie in spijkerschrift alsnog bewaard blijft. T/m 28 oktober.

De Stijl Fietsroute

Tussen Amersfoort en Utrecht is De Stijl Fietsroute geopend. Er staan tien monumentale beelden van Boris Tellegen (1968). Hij is beïnvloed door De Stijl. De tien sculpturen symboliseren een ontmoeting tussen de Utrechtse Gerrit Rietveld en de Amersfoortse Piet Mondriaan. De route van het 19 kilometer lange fietspad is te vinden op www.destijlutrechtamersfoort.nl

Dependance Belvédère

Museum Belvédère bij Heerenveen programmeert dit jaar enkele tentoonstellingen in de nieuwe expositieruimte van de Heerenveense School, gevestigd in Museum Heerenveen aan de Minckelsstraat 11. De eerste exposant is Laura Hospes. In haar aangrijpende fotoreeks I survived another day portretteerde de kunstenares zichzelf gedurende een periode van ernstige depressie en ook tijdens haar herstel (t/m 22 juli).

Nieuw Amsterdams Peil

Voor de tweede keer bundelen negen Amsterdamse galerieën hun krachten in het evenement Nieuw Amsterdams Peil. Deelnemers zijn onder meer Fons Welters, Ron Mandos, Annet Gelink en Ellen de Bruijne. Curatoren Joost Declercq en Charlotte Crevits hebben daarbij telkens een Nederlandse kunstenaar van de galerie gekoppeld aan Belgische gastexposanten. T/m eind juli, zie facebook NieuwAmsterdamsPeil1.

De Pont krijgt twintig werken van Sean Scully

Met Landlines in De Pont in Tilburg is in Nederland voor het eerst werk te zien van Sean Scully. De Iers-Amerikaanse schilder is zo tevreden over de tentoonstelling, dat hij het museum twintig werken schenkt. Zijn kunst is al in bezit van belangrijke instellingen als MoMa in New York en Tate Modern in Londen. De Pont had zelf al een werk van Scully aangekocht en krijgt er nu twee schilderijen en 18 grafische werken bij. In Landlines onderzoekt Scully met abstracte kleurbanen de scheidslijnen tussen land, lucht en water (t/m 26 augustus).

Pennings in Eindhoven plek voor nieuwe media

Galerie Pennings in Eindhoven is pas verhuisd naar een ruimer pand en gaat daar meer activiteiten ontwikkelen. Onder de naam Pennings Foundation wil zij uitgroeien tot een centrum voor fotografie, videokunst en new media art. Daar is volgens galeriehoudster Petra Cardinaal nog geen permanente plek voor in het zuiden van het land.

Het Bouwhuis in Lettele wendt wederom steven

In 2014 wendde de kunstgang Op de Wind in Westeremden de steven naar het Overijsselse Lettele. Daar werd het de galerie Bouwhuis. Later kwam er een dependance bij in Deventer. Nu hebben de eigenaren plannen zich volledig te vestigen in Deventer. Vandaar de nieuwe tentoonstelling Wenden II, met werk van alle bij de galerie betrokken kunstenaars, zoals Warffemius, Lisa de Goey en Huib van der Stelt. T/m 29 juli in onder meer Fine Arts & Fine Food aan de Kleine Overstraat 17 in Deventer en in het Bouwhuis in Lettele.

Van Doesburg-huis in Drachten geopend

Aan de Torenstraat in Drachten is het Van Doesburg Rinsemahuis geopend. Van Doesburg is de grondlegger van De Stijl. In 1921 ontving hij zijn eerste grote opdracht voor een kleurontwerp voor een aantal nieuwbouwwoningen in Drachten. Een van deze huizen is nu volledig voorzien van de originele kleuren; niet alleen aan de buitenkant, maar ook in het interieur, waarvoor Van Doesburg een kleurenplan had voor vloeren, kasten, deuren, muren, etc. Zie www.museumdrachten.nl

Kerncollectie van Erwin Olaf voor Rijksmuseum

Fotograaf Erwin Olaf heeft zijn kerncollectie overgedragen aan het Rijksmuseum in Amsterdam. De verzameling bestaat uit 500 afdrukken, video’s, boeken en andere voorwerpen. Ook zijn er 60 foto’s aangekocht door het Rijksmuseum. In februari is er van Erwin Olaf eerst een dubbeltentoonstelling in het Gemeentemuseum en het Fotomuseum in Den Haag. In de zomer van 2019 presenteert het Rijksmuseum zijn iconische werken met kunst van Rembrandt, Vermeer en Breitner.

Fries Museum een uur eerder open om Escher

Het Fries Museum is tijdelijk een uur eerder open, vanwege de grote belangstelling voor de tentoonstelling Escher op reis. In de meivakantie was deze al op verschillende dagen uitverkocht, terwijl na ruim een maand reeds de 50.000ste bezoeker werd verwelkomd. Tot 28 oktober is het gehele museum open van dinsdag tot en met zondag, van 10.00 (ipv 11.00) tot 17.00 uur. Het advies is toegangskaarten vooraf online te bestellen via www.friesmuseum.nl

Escher in het graan

In de akkers in het Noord-Friese ’t Bildt zijn grootschalige kunstwerken gemaakt, geïnspireerd op de werken van M.C. Escher. Initiatiefnemer Henk Rusman heeft met zes kunstenaars acht figuren gerealiseerd door graan plat te stampen. Het project is onderdeel van de manifestatie Sense of Place. De kunstwerken zijn t/m 15 augustus zichtbaar, het beste vanaf de Oude Bildtdijk. Tot 8 juli is er ook een reuzenrad met uitzicht op de graankunst.

Eschers Metamorfose interactief te bekijken

De NTR heeft een interactieve documentaire gemaakt van Metamorfose, een van de beroemdste werken van M.C. Escher. In deze tekening verandert een vierkantpatroon in onder meer salamanders, vogels, een dorpje en uiteindelijk een schaakbord met weer een vierkantpatroon. Op ntr.nl/escher zijn in Metamorfose details aan te klikken. Dan verschijnen er korte documentaires over leven en werk van Escher. Eerder maakte NTR al een interactive over De tuin der lusten van Jheronimus Bosch (ntr.nl/bosch). Volgend jaar verschijnt er een over Rembrandt.

GrenzBlickAtelier splitst op naar twee locaties

Het GrenzBlickAtelier in de Nederlands-Duitse grensplaats Dinxperlo/Suderwick is verhuisd naar twee locaties. De fototentoonstellingen worden in het vervolg ondergebracht in de galerie PS-Raum, 500 meter verderop aan het zelfde Hahnenpatt in Suderwick, maar nu op nummer 2. De Foto- & Designstudio van GBA-eigenaren Verena Winter en Joop van Reeken gaat naar de Terborgseweg 10 in Dinxperlo. Op de nieuwe locatie PS-Raum is meteen al een tentoonstelling van fotograaf Ronald Icking, die in de grensregio boerderijen en hun bewoners documenteerde (t/m 22 juli).

Fietsen en wandelenlangs 100-jarige Ploeg

In het kader van het honderdjarig bestaan van kunstkring De Ploeg heeft het Groninger Museum een fietsroute uitgezet langs twaalf hotspots in Stad en Ommeland. De 40 kilometer lange fietsroute met replica’s van expressieve kunstwerken is een aanvulling op de jubileumtentoonstelling Avant-garde in Groningen in het Groninger Museum (t/m 4/11). Het museum wil volgend jaar meer Ploeg-fietsroutes ontwikkelen. Verder staat het jaarlijkse wandelevenement Tocht om de Noord dit jaar in het teken van het Ploeg-jubileum. De wandeltocht is op 29 en 30 september en is uitgezet middels vele tientallen replica’s van Ploeg-kunstwerken, die betrekking hebben op de omgeving waar de route doorheen gaat.

MUSE Award voor Mondriaanhuis

Het Mondriaanhuis in Amersfoort heeft de bronzen Media & Technology MUSE Award gewonnen. Deze Amerikaanse prijs is voor multimediaprestaties van kunstinstellingen, archieven en bibliotheken. Andere winnaars zijn het Smithsonian, het MOMA en het National Palace Museum Taipei.

Tiende Wilhelminaring

Op 3 juni is in het Sprengenpark in Apeldoorn het kunstwerk onthuld, dat Eja Siepman van den Berg heeft gemaakt voor de gemeente Apeldoorn. De opdracht was verbonden aan de tiende Wilhelminaring, die Siepman van den Berg had ontvangen. In CODA Apeldoorn is tot 9 september de tentoonstelling Schoonheid in stilstand, met een overzicht van het werk van Eja Siepman van den Berg. In haar beelden staat de menselijke figuur centraal.

Kunstkamer Vaassen

Afgelopen voorjaar is in Vaassen de Kunstkamer geopend. De galerie is een vervolg van het Atelier voor Hedendaagse Fotografie van de kunstenaars Cees van der Stoep en Wim Adema. Na een eerste ervaringsjaar is het aanbod nu uitgebreid naar hedendaagse kunst. Er is werk in allerlei disciplines, van onder anderen Yvonne Struys, Hans Bode en Lea Nieuwhof. Tevens is er mail art en wordt er werk getoond van bijvoorbeeld Chagall en Alechinsky. T/m 15 oktober ’s weekends open aan het Ter Heerdtspad 14.

Bouw centraal depot bij Amersfoort van start

Bij Amersfoort-Vathorst is begonnen met de bouw van CollectieCentrum Nederland. Vanaf 2020 biedt dit centrale depot onderdak aan 675.000 objecten uit vier musea: het Rijksmuseum, Paleis Het Loo, het Nederlands Openluchtmuseum en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. De huidige depots van deze instellingen voldoen niet meer aan de hedendaagse eisen. Het nieuwe, centrale gebouw is duurzaam en bevordert de mobiliteit tussen de collecties van de musea.

100.000ste bezoeker voor Kunstlocatie Würth

Kunstlocatie Würth in ‘s Hertogenbosch ontving onlangs de 100.000ste bezoeker sinds de opening in 2002. Hier is de kunstdependance van een van de vestigingen van het Duitse concern Würth, dat al sinds de jaren zestig moderne kunst verzamelt. Met 18.000 kunstwerken is het een van de belangrijkste bedrijfcollecties in Europa. Verspreid over vestigingen in negen landen zijn er veertien musea, die gratis toegankelijk zijn. Momenteel is in Kunstlocatie Würth een tentoonstelling van de Oostenrijkse kunstenaar Gunter Damisch (t/m 10 maart 2019).

Marieke Uildriks nieuwe directeur Van der Togt

Marieke Uildriks (44) is directeur geworden van Museum Jan van der Togt in Amstelveen. Zij werkte onder meer bij het Van Gogh Museum en het Rijksmuseum in Amsterdam. Uildriks volgt Heleen van Ketwich Verschuur op, die vanaf september het Sportbedrijf in Amstelveen gaat leiden.

Nieuwe film Van Gogh

De film Of wheat fields and clouded skies geeft een nieuwe kijk op Vincent van Gogh, door de ogen van de grootste private verzamelaar van zijn werk: Helene Kröller-Müller. Aan de hand van 40 schilderijen en 85 tekeningen uit haar museumcollectie wordt het verhaal verteld van Helene Kröller-Müller die in Van Goghs geestelijke kwellingen haar eigen worsteling herkent: gevoelens die beiden in briefvorm uitdrukten. De film gaat op 8 juli in première in het Kröller-Muller Museum en draait vanaf 12 juli in de bioscoop.

Museum Flehite tijdelijk in Rietveldpaviljoen

Museum Flehite in Amersfoort is tot begin 2019 dicht wegens een grondige renovatie. Daarom zijn de tentoonstellingen tijdelijk verplaatst naar het Rietveldpaviljoen aan de Zonnehof. Het gebouw uit 1959 was de eerste moderne kunsthal van Nederland. Tot 23 september is er de tentoonstelling Armando tot Mondriaan tot Wolter, over drie kunstschilders die hun jeugd doorbrachten in Amersfoort en geïnspireerd werden door de natuur.

Brabantse Kunstbalie en bkkc samen verder

De Kunstbalie en bkkc in Tilburg zijn gefuseerd tot één provinciaal kennis- en expertisecentrum:Kunstloc Brabant. Door het samenvoegen van deze centra voor kunst en cultuureducatie wordt de dienstverlening aan de culturele sector in Brabant naar verwachting efficiënter en flexibeler. Eind dit jaar gaat Kunstloc Brabant open in de LocHal in de Tilburgse Spoorzone. Tot die tijd is de organisatie bereikbaar op de huidige locatie aan de Spoorlaan.

Pauper-rondleidingen in het Rijksmuseum

Deze zomer speelt Het Pauperparadijs in Carré Amsterdam. Aansluitend op dit verhaal van twee paupers die vanuit de hoofdstad naar het armengesticht in Drenthe gestuurd worden, verzorgt het Rijksmuseum een aantal rondleidingen rond dit thema, door onder anderen auteur Suzanna Jansen. Van 10 juli t/m 3 augustus op dinsdag en vrijdag. Zie www.rijksmuseum.nl

Piet Oudolf ontvangt Singer Prijs 2018

Landschapsarchitect Piet Oudolf heeft de Singer Prijs 2018 ontvangen. Dit gebeurde in de openbare beeldentuin van Singer Laren, die hij heeft ontworpen. Oudolf wordt in het museum geëerd met een overzichtstentoonstelling (t/m 26 augustus). Parallel hieraan is er de expositie Geschilderde tuinen met werken van onder anderen Monet, Nolde, Toorop en Kruyder.

Noorderlicht ook in Culturele Hoofdstad

In Museum Belvédère bij Heerenveen is de 25ste editie van Fotomanifestatie Noorderlicht van start gegaan. Onder het thema In vivo staat de liefde voor de natuur centraal van dertig internationale fotografen (t/m 23 september). Museum Belvédère sluit er op aan met Oase Oranjewoud, dat ook focust op de natuur. Daarnaast strijkt Noorderlicht deze zomer neer in de culturele hoofdstad. In hartje Leeuwarden, in winkelcentrum Zaailand, achter het Fries Museum, is van 14 juli t/m 2 september de tentoonstelling In vivo – extended met werk van elf Nederlandse fotografen.

Bell’Arte van Maastricht naar Scheveningen

Gallery Bell’Arte is verhuisd van Maastricht naar Scheveningen. In 1993 opende deze ‘eerste beeldengalerie van Nederland’ haar deuren. Na 25 jaar is de locatie in Maastricht te klein geworden voor de uitgebreide verzameling werken van onder anderen Arvid Henkes, Carlos Mata en Gerti Bierenbroodspot. Nu heeft Bell’Arte de activiteiten verplaatst naar het Kurhaus in Den Haag, waar de galerie al sinds 2015 een dependance had.

Almere heeft weer Architectuurprijs

Almere heeft weer een architectuurprijs. De laatste werd in 2012 uitgereikt. Nu hebben de gemeente, Kunstlinie Almere Flevoland (KAF) en Stichting Polderblik de Architectuurprijs Almere opnieuw in het leven geroepen. Tot 20 augustus kunnen zowel professionals als amateurs hun voorstellen indienen. De Architectuurprijs 2018 is bestemd voor drie ontwerpen, die in de afgelopen zes jaar in Almere zijn opgeleverd. Er wordt onder meer gelet op innovatie en duurzaamheid.

Bijbels Museum werkt aan nieuwe koers

Het Bijbels Museum wijzigt zijn koers. Sinds vorig jaar ontvangt het geen overheidssteun meer. Daardoor kan het museum de collectie niet meer onderhouden. Die wordt de komende jaren daarom afgestoten. Het Amsterdamse museum zal zich in toenemende mate richten op het realiseren van eigentijdse tentoonstellingen met een Bijbels thema, die door het land reizen. Zo is de pas afgeronde foto-expositie Zondvloed nu tot 19 september in de Kloosterkerk in Den Haag te zien en daarna in de Grote Kerk in Zwolle. In het Bijbels Museum is Rebekka, dat ben ik geopend, met werk uit het Joods Museum in Berlijn, onder meer van Max Liebermann (t/m 27 januari).

Mauritshuis ontsluiert Rogier van der Weyden

In het Mauritshuis is live te volgen hoe een schilderij van Rogier van der Weyden, De bewening van Christus (ca. 1460-1464), wordt gerestaureerd. Daarvoor is een atelier gebouwd in het Haagse museum, waar in ieder geval elke middag aan de restauratie gewerkt wordt. Voor de presentatie Rogier van der Weyden ontsluierd (t/m 9 september) is ook het topstuk De bewening voor het graf uit het Uffizi in Florence voor het eerst naar Nederland gehaald.

Bonnefantenprijs voor Marwan Rechmaoui

De Bonnefanten Award for Contemporary Art is toegekend aan de Libanese kunstenaar Marwan Rechmaoui. Hij maakt conceptuele sculpturen van industriële materialen, waarin hij sociaal-politieke aspecten onderzoekt. Rechmaoui is al dertig jaar van grote invloed op kunstenaars in de Arabische regio. Aan de prijs is 50.000 euro verbonden en een tentoonstelling in het Bonnefantemmuseum in Maastricht in 2019.

Tom Hageman stopt bij Klassieke Academie

Tom Hageman legt zijn functie als voorzitter van de Klassieke Academie in Groningen neer. Hageman (1943) richtte de particuliere opleiding voor ambachtelijk kunstvakonderwijs dertien jaar geleden op. Hij gaat zich nu bezighouden met de totstandkoming van een wereldwijde League of Fine Art Schools. Zijn opvolger is Arie van Rijn. Hij heeft een achtergrond in de kunst en design, maar heeft vooral veel ervaring opgedaan op organisatorisch en communicatievlak.

Beatrix Ruf vrijgepleit

Onafhankelijk onderzoek heeft voormalig directeur van het Stedelijk Museum Beatrix Ruf vrijgepleit van belangenverstrengeling. Ruf stapte vorig jaar zelf op bij het Amsterdamse museum, nadat onder meer naar buiten kwam dat zij bijverdiensten zou hebben verzwegen. Nu blijkt dat zij integer heeft gehandeld. Na het verschijnen van het rapport is een deel van de raad van toezicht opgestapt. Inmiddels heeft Ruf, die hoog staat aangeschreven in de kunstwereld, aangegeven best terug te willen naar het Stedelijk.

Record Drents Museum door American Dream

De dubbeltentoonstelling The American Dream in het Drents Museum in Assen en in de Kunsthalle in Emden (D.) is met 185.000 bezoekers succesvol verlopen. 130.000 daarvan kwamen naar Assen. Daarmee was het de beste bezochte kunsttentoonstelling van het Drents Museum. Dit grensoverschrijdende samenwerkingsproject is genomineerd voor een RegioStars Award, die de Europese Commissie in oktober uitreikt.

Rembrandt Art Festival

Op 15 juli - de geboortedag van Rembrandt - is er een groot straatfeest in de Jodenbreestraat, waar het Rembrandthuis aan staat, en de aangrenzende Sint Antoniebreestraat. Het Rembrandt Art Festival staat in het teken van kunst, muziek en ambachtelijke producten. Er zijn onder meer street artists en workshops om etsen te maken, zoals Rembrandt dat deed.


COLUMN BOSZICHT

Plein air

Als Paula Modersohn-Becker in het Ost-Friese Worpswede een landschap wilde schilderen, plein air, ging ze niet achter haar ezel staan. Ze ging op het veenmos liggen, sloot haar ogen en bedacht hoe ze het zou opzetten, de compositie, de kleuren. Pas als ze dat voor ogen had, keek ze weer naar het landschap voor haar en ging aan de slag.

Voor haar gold niet wat de natuur laat zien, maar wat de kunstenaar ermee doet. Daarom vind je, als je in en rond Worpswede kijkt, nergens iets wat op de landschappen van Paula Modersohn-Becker lijkt. Wel de berkenbomen en het veen. De andere Worpsweder kunstenaars schilderden prachtige landschappen, maar zagen niet wat Paula Modersohn-Becker zag. Niet de kleuren die in de zwarte turfgrond verborgen zitten of door de mist heen schemeren. Daarom zijn haar landschappen veel intenser, kleuriger en beweeglijker dan de zichtbare werkelijkheid. Kunst gaat over mentaliteit en dan pas over techniek en kunde. En wij, die in deze zomermaanden graag buiten willen schilderen omdat de natuur zo mooi is, zouden eigenlijk eerst naar Enschede moeten afreizen, naar het Rijksmuseum Twenthe. Want daar is, tot en met 12 augustus, een werkelijk prachtige tentoonstelling te zien met schilderijen van Paula Modersohn-Becker (1876-1907) en van de kunstenaars die net als zij rond 1900 in Worpswede het landschap schilderden.
Sfeervol en inspirerend.

Maar in haar landschappen zien we meer. Zoals de strijd om haar kunstenaarschap, de moeizaam verworven vrijheid, de drang boven alles om eindelijk op de manier te kunnen schilderen als ze wilde. De drang en de droom van elke kunstenaar. Op zoek naar een nieuwe beeldtaal. Na een jaar waarin ze de kinderen van de turfstekers en de bewoners van het plaatselijke armenhuis portretteerde, deed Paula Modersohn-Becker wat ze eigenlijk al meteen van plan was. Op Oudejaarsavond 1899 nam ze de trein naar Parijs, het centrum van de nieuwste internationale kunstontwikkelingen, waar ze op de eerste dag van de nieuwe eeuw aankwam. Toen begon een andere tijd; het Parijse stadslandschap en de schilderijen van Cézanne en Gauguin openden een nieuw vergezicht dat plotseling verduisterd werd doordat ze zo jong stierf. De schilderijen in het Rijksmuseum Twenthe zijn afkomstig van de collectie in het Museum Von der Heydt in Wuppertal en zelden ergens te zien. Dat zorgt ervoor dat we in zekere zin opnieuw met een uitzonderlijk oeuvre kennismaken.
Paula Modersohn-Becker, tussen Worpswede en Parijs. T/m 12 augustus in Rijksmuseum Twenthe. www.rijksmuseumtwenthe.nl
Van 9 september t/m 6 januari is de tentoonstelling
te zien in het Museum Von der Heydt,
Wuppertal.
Eric Bos
www.visualia.

KLEINE KUNSTIRRITATIES

Chinees op bestelling



Terwijl de westerse beeldende kunst ernstig in haar voegen kraakt, lijkt de Chinese kunst juist te bloeien. Gigantische sculpturen, omvangrijke schilderijen en installaties schreeuwen hun levensvreugde uit op westerse tentoonstellingen. Ze zijn met behulp van assistenten gemaakt, maar hebben een air van vakmanschap, waardoor ze op ‘echte kunst’ lijken, zoals we die tot de 20ste eeuw kenden.

Deze Chinese kunst is slechts zo’n kwart eeuw oud. Na de dood van Mao Zedong (1976) veranderde het culturele klimaat in China. Met het einde van de Culturele Revolutie opende het land zich naar het westen. Kunstenaars kregen toegang tot de westerse kunst, eerst via boeken, waarna ze ook in het buitenland konden studeren. Er ontstonden verschillende stijlen, waartussen ze konden kiezen: de traditioneel Chinese, een aangepast Socialistisch Realisme en de ‘westerse’ stijl. Vooral die laatste was zeer aantrekkelijk voor jonge kunstenaars. Hongerig wierpen ze zich op de readymades van Duchamp en het werk van Warhol, maakten zich het conceptualisme en de performance eigen en gingen allerlei media gebruiken. Na de alle cultuur verslindende Culturele Revolutie roken kunstenaars de vrijheid. Maar waarheen met al die ‘moderne’ kunstwerken? De Chinezen vonden het maar rare fratsen en de Partij zag er kritiek in op het systeem. Gelukkig voor de kunstenaars, kwamen er westerlingen naar China die hun initiatieven ondersteunden en koopwaar in hun werk zagen. Toen de Partij tot de rare mengeling van Maoïsme en kapitalisme overging, werden sommige kunstinitiatieven gedoogd en ontstonden er kunstenaarswijken, zoals de 798 Art Zone in Beijing.

Openheid en tolerantie hadden echter hun grenzen. China’s beroemdste kunstenaar Ai Weiwei, die kritiek uitoefende op de koers van de Partij, werd onder valse voorwendselen opgesloten en gemarteld, tot hij naar het westen kon uitwijken. Zo’n losgeslagen individu moest in het collectivistische China wel gedisciplineerd worden. Maar hoe vergaat het de anderen?

Als je Liu Wei, de nieuwe ster, wiens werk onlangs in het Noord-Brabants Museum werd tentoongesteld, hoort praten, dan komt er een encyclopedie aan avant-garde termen voorbij. Hij spreekt over ‘ondermijning’, ‘durf’ en ‘expressie’. Hij wil van alles af wat ‘ons beperkt’, hij ‘onderzoekt’ de nietsontziende verstedelijking en vindt het ‘nadenken over wat kunst is’, zijn toekomstige taak. Maar de Partij bekritiseert hij niet openlijk. Door zo algemeen mogelijk te blijven, overleeft hij (voorlopig) de repressie. Ondanks dat hij oprecht overkomt, is het moeilijk om de gedachte te onderdrukken dat hij ook reclame maakt voor zijn werk. Alles gaat immers naar het westen of wordt door westerse verzamelaars, zoals Uli Sigg gekocht, om het weer in een museum in China bijeen te brengen. Het laat zich raden dat de Chinezen daar niet op zitten te wachten.

Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat de hedendaagse Chinese kunst een exportproduct is, waaraan veel te verdienen valt, wat eveneens het geval was bij porselein in de 18de eeuw dat op bestelling voor Europa gemaakt werd. Voor deze Chine de commande stuurde men Europese ontwerpen naar China die de ambachtslieden aldaar navolgden en met hun eigen vormentaal vermengden. Het succes was enorm, omdat men de producten in Europa tegelijk herkende en als ‘exotisch’ ervoer. Met de hedendaagse Chine de commande, de gevierde Chinese kunst, is er iets soortgelijks aan de hand. Men geniet van het exotisme, maar herkent ook de eigen ideologie in deze kunst. Zo prijst men de maatschappijkritiek van de Chinese kunstenaars, die mooi aansluit bij de westerse kunstmode, en concludeert daaruit dat het in China redelijk gesteld is met de vrijheid.

In werkelijkheid gebeurt precies het tegenovergestelde. China was al een totalitaire staat, maar omdat het Maoïsme niet logisch aansluit op het kapitalisme, heeft de Partij de hulp van Confucius ingeroepen. De ideeën van deze wijsgeer, die in 5de eeuw v. Chr. kritiek uitoefende op de macht, worden door de Partij als ideologie gebruikt om mensen in allerlei opzichten te controleren en te disciplineren. Nu Xi Jinping levenslang president kan blijven en het parlement zijn ‘filosofie’ moet volgen, is China weer een soort keizerrijk aan het worden. De zogenaamde openheid was altijd al slechts een middel om kennis en kapitaal voor de macht te vergaren. Als dit proces voltooid is, zal de Partij de ‘westerse kunstfratsen’ niet meer tolereren.
Hopelijk zijn dan alle kritische kunstenaars al geëmigreerd.

Katalin Herzog

Zie weblog http://kunstzaken.blogspot.com


Heeft u ideeën of suggesties voor de Kunst-Krant? Stuur ze ons. U kunt uw opmerkingen en ingezonden brieven mailen naar:
info@kunstkrant.com