docid 8BD536503F0683B8C125820F004AF252
Kunstkrant - De informatiekrant voor beelden kunst in Nederland

Dé informatiekrant voor beeldende kunst in Nederland...

Verkrijgbaar bij galerieën, musea en kunstinstellingen in heel Nederland
language :
English English
Nederlands vertaal naar engels
Deutsch Deutsch


kunstnieuws

Winnaar ets

De ets van Eddy Roos is gewonnen door J.G. Boersma uit Almelo. Van harte gefeliciteerd!. De ets komt naar u toe..

Teylers oervogelfossiel is nog vroegere vogel

Een fossiel van een Archaeopteryx van het Teylers Museum blijkt nog ouder dan gedacht,en is ook nog eens uniek. Het gaat om een dinosaurussoort met veren, een ‘oervogel’ die zo’n 150 miljoen jaar geleden leefde. Wereldwijd zijn er twaalf vondsten van bekend. Onderzoek heeft uitgewezen dat het fossiel in het Haarlemse museum afwijkt van de andere elf. Het moet een oudere soort zijn, die tussen eerdere, kleine roofdinosaurussen en de Archaeopteryx in moet zitten.

100.000ste bezoeker voor Kasteel Ruurlo

Vijf maanden na opening ontving Kasteel Ruurlo al de 100.000ste bezoeker. In deze tweede locatie van Museum MORE is werk tentoongesteld van Carel Willink, afkomstig uit de collectie van eigenaars Hans en Monique Melchers. Museum MORE verwacht met beide locaties een jaartotaal van 270.000 bezoekers.

Limburgse designprijzen

Gemeente Roermond heeft de Limburgse Design Award toegekend aan Formafantasma, de studio van Andrea Trimarchi en Simone Farresin in Amsterdam. De prijs ter waarde van 7.000 euro wordt tweejaarlijks uitgereikt aan een (inter)nationaal vormgevingsbureau dat ‘in het voetspoor van Pierre Cuypers’ acteert. Daarnaast ontving Studio Sabine Marcelis de Harrie Tilliprijs, een stimuleringsprijs voor talentvolle ontwerpers (€ 1.000,-). Het werk van de winnaars en andere genomineerden is t/m 25 februari te zien in het Cuypershuis Roermond.

AICA-oorkonde voor Stedelijk Amsterdam

Het Stedelijk Museum Amsterdam heeft de AICA Oorkonde 2017 ontvangen. De Association Internationale des Critiques d’Art reikte deze uit vanwege de tentoonstelling A year at the Stedelijk: Tino Sehgal in 2015. Een jaar lang werden bezoekers dagelijks verrast door de ‘situaties’ van performancekunstenaar Sehgal. De live-ontmoetingen zorgden voor unieke kunstervaringen.

Nieuw museum in Hoogeveen

Op 16 december is in Hoogeveen het nieuwe museum Huize Venendal geopend. In het pand aan de Hoofdstraat 9 was tot 2015 het Museum De 5000 Morgen gevestigd. In het stijlvolle pand, dat zijn nieuwe naam ontleent aan het voormalige landgoed Venendal, zijn telkens exposities van kunstschilders, beeldhouwers en glaskunstenaars. In de eerste tentoonstelling (t/m 13 februari) zijn dat onder anderen Ivo Winnubst en Joss Jansen, die meewerkten aan de heropening van het kunstmuseum.

Galerie Jan van Hoof 25

Galerie Jan van Hoof in ’s-Hertogenbosch bestaat 25 jaar en viert dat met drie tentoonstellingen. Telkens komen elf van de 33 kunstenaars van de galerie aan bod. De eerste tentoonstelling opent op 21 januari. Exposanten zijn onder anderen Arjan van Arendonk, Iris Bouwmeester en Nicolaas Dings. Vanaf 25 februari is de tweede reeks met werk van Eelco Brand, Warffemius en anderen. De derde expositie begint op 15 april.

Kinderen gratis naar nieuwe Princessehof

Begin december is de Princessehof in Leeuwarden heropend. Het keramiekmuseum is verbouwd en bestaat ook nog eens honderd jaar. Voor het museum twee redenen om jeugd tot en met 17 jaar in het vervolg gratis entree te geven.

Amsterdam krijgt Kunsthalle in 2020

In 2020 opent Kunsthalle Amsterdam aan het Buiksloterplein in Amsterdam-Noord. Tot die tijd is de toekomstige ruimte voor middelgrote exposities vooral digitaal actief op www.kunsthalleamsterdam.nl en op social media. Toch strijkt er komende zomer al een Fokker-vliegtuig neer aan het Buiksloterplein. Dat vliegtuig dient dan als tijdelijk paviljoen voor de internationale tentoonstelling The distance of a day. Daarbij wordt samengewerkt met kunstinstellingen in onder meer Brussel (Bozar), Zagreb, Londen en Oslo.

Bennie Jolink klinkt in Doetinchems museum

In het Stadsmuseum in Doetinchem brengt Bennie Jolink de geschiedenis achter markante voorwerpen tot leven. De voormalig voorman van boerenrockband Normaal heeft teksten ingesproken bij vijf belangrijke objecten en figuren. De kleurrijke verhalen zijn via QR-codes te beluisteren. Het Stadsmuseum gaat meer voorwerpen voorzien van QR-codes met verhalen.

Boss Fine Art na dertig jaar naar Den Haag

Al bijna dertig jaar organiseert Boss Fine Art exposities, waarbij sinds een aantal jaren het accent ligt op geometrisch abstracte kunst van (inter)nationale kunstenaars. De basis van de galerie ligt in Lelystad. Daarnaast heeft Boss Fine Art tien jaar tentoonstellingen georganiseerd in Utrecht. Nu is de galerie voornemens zich in de nabije toekomst te vestigen in Den Haag. Afgelopen zomer vonden aan de Vijverberg 2 al zeven exposities plaats. Tot 1 april volgen vier nieuwe exposities onder de titel Exhibition untitled tzt The Hague.

Film over Who’s afraid ofred, yellow and blue?

Vanaf 1 februari draait de film The end of fearin de bioscoop. Daarin wordt de opmerkelijke geschiedenis van het schilderij Who’safraid of red, yellow and blue III van Barnett Newman verteld, vanuit de kunstenaar, de kunsthater, de media en de museumdirecteur.Het abstracte kunstwerk roept veel vragen en emoties op. In 1986 werd het schilderij in het Stedelijk Museum Amsterdam zwaar beschadigd. Over de restauratie (met verfroller of niet?) ontstond veel discussie.

Museum Arnhem dichtwegens verbouwing

Museum Arnhem is tot eind 2019 gesloten vanwege een grootscheepse verbouwing. Het museum wordt uitgebreid met een nieuwe vleugel, ontworpen door Benthem Crouwel Architects. De uitbouw steekt uit in een spannend samenspel tussen kunst, natuur en uitzicht. Ook de tentoonstellingszalen en publieksruimtes worden aangepakt.Hoewel het gebouw zelf nu dicht is, is buitende museum muren de tentoonstelling Windowshopper georganiseerd met mode in etalages in de binnenstad (t/m 28 februari)

Oudste zelfportret vanNederlandse kunstenaar

De baanbrekende tentoonstelling over Johan Maelwael in het Rijksmuseum in Amsterdam(nog t/m 7 januari) heeft nieuwe inzichten opgeleverd. Maelwael wordt gezien als eerste Nederlandse schilder die internationaal doorbrak. Onderzoek aan het Wapenboek Gelre (1394-1402) toont aan, dat de oom van Maelwael – Herman Maelwael– zichzelf heeft afgebeeld in een tekening van de verkiezing van Karel IV als keizer van het Heilige Roomse Rijk. De heraut die aan de rand van de tekening staat zou Herman Maelwael zelf moeten zijn. Daarmee wordt dit beschouwd als eerste zelfportret van Nederland.

Turing Toekenning 2017

Museum Prinsenhof in Delft heeft de Turing Toekenning 2017 ontvangen ter waarde van € 500.000,-. De Turing Foundation helpt musea hun ambitieniveau te verhogen en uitzonderlijke tentoonstellingen te realiseren. Met het bedrag kan Museum Prinsenhof de eerste Pieter de Hooch-tentoonstelling in Nederland organiseren. Deze opent in 2019. Museum Beelden aan Zee in Scheveningen ontving de Turing Toekenning II voor kleinere en middelgrotemusea. Daar is een bedrag van € 150.000 verbonden. Dit wordt aangewend voor de grootste overzichtstentoonstelling ooit in Nederland van beeldhouwer Ossip Zadkine, in het najaar van 2018.

Duurzaam Stedelijk

Het Stedelijk Museum Amsterdam heeft als tweede museum ter wereld het duurzaamheidscertificaat BREAAM-NL In-Use ontvangen. Het museum begon in 2015 met het project Stedelijk Groen en nam tal van energiebesparende maatregelen, zoals warmte-koude opslag en een efficiëntere klimaatbeheersing. Het museum wil de duurzame lijn voortzetten en overweegt nog mogelijkheden zoals zonnepanelen, energiezuiniger LED-verlichting en minder waterverbruik.

Pedro Bakker is winnaar van Gerrit Bennerprijs

De Gerrit Bennerprijs 2017 is uitgereikt aan Pedro Bakker. Bakker won deze tweejaarlijkse kunstprijs van de provincie Fryslân voor zijn tekeningen, geïnspireerd door zijn verblijf in China. Hij won een bedrag van € 4.000,- en een tentoonstelling in het Fries Museum (t/m 31 december 2017). De tweede prijs ter waarde van 1.000,- ging naar Machteld van Buren.

Kunstenaar van het jaar

Theo Jansen is verkozen tot Kunstenaar van het jaar 2018. Hij wordt vooral geprezen om zijn monumentale en fascinerende ‘strandbeesten’, gemaakt van elektriciteitsbuizen die bewegen in de weidsheid van de natuur. Op de tweede plaats eindigde Daan Roosegaarde (die in 2016 won), gevolgd door Isabella Werkhoven en Elise van der Linden. Jeroen Krabbé is de Briljanten Kunstenaar van het jaar.

Joost Zwagerman lezing

De erven van Joost Zwagerman (1963-2015) en uitgeverij De Arbeiderspers hebben een nieuwe lezing en een prijs in het leven geroepen. De eerste Joost Zwagerman Lezing wordt in november 2018 gehouden in Alkmaar. Jaarlijks wordt een vooraanstaand schrijver, journalist of beeldend kunstenaar uitgenodigd om te reflecteren op het belang van beeldende kunst en literatuur en de relatie tussen beide. Tijdens de lezing zal ook de Joost Zwagerman Essayprijs worden uitgereikt voor beginnende schrijvers. Hier is 7.500 euro aan verbonden.

Jungle by Night tourt door Van Gogh Museum

Het Van Gogh Museum heeft samen met de Amsterdamse band Jungle by Night een speciale editie van de multimediatour ontwikkeld. Daarbij nemen de muzikanten de bezoeker op persoonlijke wijze mee langs hun favoriete schilderijen. Het is een tijdelijke aanvulling op de gewone audiotours. De Jungle by Night-tour is verkrijgbaar tot 24 februari en kost vijf euro.

Museumkwartier Award

Tien musea dingen mee naar de Museumkwartier. nl Award 2018, de online verkiezing van het leukste museum van Nederland. Stemmen kan tot 29 december. Begin januari is de bekendmaking van de drie winnaars. Tot de tien finalisten behoren het Centraal Museum in Utrecht, het Gemeentemuseum Den Haag, Museum Belvédère in Heerenveen, Het Warenhuis in Axel en Museum Møhlmann in Appingedam, dat vorig jaar al de eerste prijs won.













COLUMN BOSZICHT

Het spektakel

Vanaf 1770 ontstond het spektakel in de schilderkunst, met de Natuur als decor. Dat werd The Sublime genoemd die samenhing met de ontwikkeling van de Romantische Beweging. Het ging ineens om geschilderde landschappen van het ontzagwekkende, het huiveringwekkende en toch ook verrukkelijk griezelige. De Natuur als decor voor het spektakel. Voor het eerst werd de grenzeloosheid en eindeloosheid geschilderd. Onderwerpen als vulkaanuitbarstingen, schipbreuken, gigantische watervallen, duistere wouden, angstaanjagende stormen, ravijnen en lawines. Een heerlijk theatrale kunstopvatting die vooral in het legenden- en mytherijke Noord-Europa tot bloei kwam als meest dramatische uiting van de Romantiek. Het sublieme is vooral een kwestie van beleving, het sensationele, overdonderd worden. In het Groninger Museum wordt dat verhaal verteld aan de hand van hoofdzakelijk niet eerder in ons land getoonde schilderijen uit de periode 1770 tot 1860. De Romantiek in het Noorden - van Friedrich tot Turner (t/m 6 mei) bevat een groot aantal sublieme voorstellingen, naast andere romantische thema‘s als verlangen, mystiek godsgeloof en het landschap als metafoor. Met weerkerende beeldelementen als de maan, ruïnes,

avondlicht, de nacht – al die dingen waar Goethe over dichtte en Schubert over zou zingen. Allemaal thema‘s die Caspar David Friedrich (1774-1840), de kunstenaar uit Greifswald, zou schilderen. Van hem hangen er liefst negen schilderijen op de tentoonstelling. Een Boheems landschap waarin het romantische thema van de eindeloosheid vorm kreeg. Een winterlandschap met omgehakte eiken waarmee de politieke situatie van het jonge Duitsland wordt verbeeld. Twee landschappen in stemmige, contemplatieve avondschemer, de poort naar een kerkhof, een van zijn vele kerkhoftaferelen in de herfst van zijn leven. De alleenstaande, winterse eikenboom bij een wak waarin zijn oudere broer onder zijn ogen verdronk, dat je als beeld van zijn levenslange schuldgevoel kunt beschouwen; en een dramatisch, subliem zeegezicht met twee zeilschepen bij maanlicht onder apocalyptische wolken. En dan is daar dat schilderij met het kruis in evangelisch tegenlicht boven een hoge steenstapeling, iets wat we in deze tijd al snel als geloofskitsch bestempelen. Het is vermoedelijk het Sächsische Schweiz, dat nu een toeristenoord is met mooie wandelroutes langs pittoreske plekjes met mooi uitzicht. Je treft er restaurantjes aan en resorts. Maar in Friedrichs tijd was het een godverlaten oord waar hij dagenlang doorheen banjerde met zijn schetsboeken en in paniek het gebied verliet, zo overweldigde de natuur hem. Het is die sublieme overweldiging die we moeten zien in dit schilderij. Met het kruis, zeg maar het geloof, als reddingsboei in een leven vol politieke en existentiële onzekerheid.

Eric Bos

www.visualia.nl

De tentoonstelling De Romantiek in het Noorden - van Friedrich tot Turner is tot en met 6 mei in het Groninger Museum. www.groningermuseum.nl

KLEINE KUNSTIRRITATIES

Genie en Robot

Gedurende de afgelopen maanden voltrokken zich in Nederland twee gebeurtenissen die belangrijk zijn voor de kunsttheorie en de kunstwereld. In oktober promoveerde Onno Bloem op de biografie van Jan Wolkers waarin de schrijver/beeldend kunstenaar impliciet als een genie wordt opgevoerd en in november verscheen een verhaal bij het boek Ik Robot van Isaac Asimov dat Ronald Giphart met een robot schreef. Samen tonen ze het precaire voortbestaan van het romantische genie.

Het idee van het genie kwam op in de renaissance, toen men de scheppingskracht van sommige kunstenaars met die van God vergeleek, hoewel dit vaak nog als godslastering werd ervaren. Pas toen Immanuel Kant aan het einde van de 18de eeuw het genie beschreef als een getalenteerd iemand die op dezelfde manier kunstwerken schiep als de natuur de wereld voortbracht, kon het idee zich verspreiden. Volgens Kant was de geniale kunstenaar volstrekt origineel en hij hoefde zich ook technisch niet te bekwamen, maar zijn werk bevatte wel de regels van de kunst die anderen moesten volgen.

Duidelijk is dat voor Kant niet iedereen een genie was. Maar wie wil nu een tweederangs kunstenaar zijn? Velen claimden genialiteit dan ook voor zichzelf waardoor het idee in de 19de eeuw gemeengoed werd. Een geniale kunstenaar functioneert als een natuurkracht die altijd aan het scheppen is, of hij nu een maaltijd bereidt of een kunstwerk maakt. Dit is te zien in de biografie van Wolkers, wiens gehele leven met zijn uitzonderlijke kunstenaarschap wordt verbonden. Dat Wolkers tegelijk een huistiran was en zijn voorkeur voor (te) jonge vrouwen botvierde, doet hier niets af aan zijn grootsheid; als genie stond hij boven de morele wet.

Kant gebruikte het genie om het karakter van de ‘schone kunsten’ te onderbouwen en niet om de status van kunstenaars te verheffen. Hij is niet verantwoordelijk voor de popularisering van het idee dat bij kunstenaars tot zelfoverschatting en zelfs tot waanideeën leidde en nog steeds leidt. Tegenwoordig worden (officieel) andere visies op kunst en kunstenaarschap aangehangen. Volstrekte originaliteit lijkt sinds het postmodernisme onmogelijk en het maken van kunst wordt als een constructieproces beschouwd waarin, uitgaande van geheugeninhouden en reeds vormgegeven culturele producten, iets ‘nieuws’ wordt gemaakt. Toch waart de geest van het genie, met zijn totale originaliteit en grenzeloze creativiteit, nog steeds rond in de kunstwereld en maakt het vaak deel uit van het zelfbeeld van kunstenaars.

Het is dan ook verfrissend als een kunstenaar – ditmaal een schrijver – een experiment aangaat waarin de constructie zo zichtbaar is. Giphart werkte samen met AsiBot, een schrijfrobot met 10.000 Nederlandstalige boeken in zijn geheugen. Hij kan zinnen maken in vele stijlen, maar geen samenhangend verhaal schrijven. De door AsiBot, in de stijl van Asimov, gegenereerde zinnen vlocht Giphart met eigen zinnen samen tot een verhaal, zoals nu nog alleen mensen dat kunnen maken.

En hier komen genie en robot bij elkaar. Op dit moment kan een schrijfrobot met de regels van de kunst omgaan die hij uit de boeken in zijn geheugen distilleert. Een beginnende schrijver doet ook zoiets. Bij het schrijven van een verhaal put hij uit zijn kennis van de literatuur en combineert bestaande genres en literaire regels, terwijl hij gaandeweg zijn eigen stijl vindt. Omdat schrijfrobots zelflerend zijn, zullen zij op den duur veel kunnen van wat we tegenwoordig onder creativiteit en talent scharen, zoals nieuwe combinaties maken, technische procedés toepassen en artistieke problemen oplossen. Op den duur zullen zij dus wel acceptabele verhalen voortbrengen, maar geen kunstwerken kunnen maken die voor sterfelijke mensen echt belangrijk zijn.

Want ook al denkt men nu na over mogelijkheden van onsterflijkheid, de eindigheid van het leven maakt mensen juist menselijk. Wij moeten tegen de menselijke conditie opboksen, wij moeten kunnen falen, kunnen piekeren over onze gezondheid en over contacten met anderen en kunnen hopen op een hemel en vrezen voor een hel na de dood.

Kants genie is een geest uit het verleden, maar één aspect ervan blijft geldig, namelijk zijn natuurlijkheid. Het maken van belangrijke kunstwerken komt voort uit de natuur, onze menselijke natuur en hoe we daarmee omgaan. Robots, die in principe onsterfelijk zijn, behoren tot een andere soort wezens. Wel zullen we, ook in de kunst, met hen kunnen samenwerken door van hun technische en combinatorische mogelijkheden gebruik te maken.

Katalin Herzog


Zie weblog https://kunstzaken.blogspot.nl


Heeft u ideeën of suggesties voor de Kunst-Krant? Stuur ze ons. U kunt uw opmerkingen en ingezonden brieven mailen naar:
info@kunstkrant.com